Dikhou destruction and landslides in Nagaland:দিখৌৰ সংহাৰ আৰু নাগালেণ্ডৰ ভূমিস্খলন: প্ৰকৃতিৰ তীব্ৰ সকিয়নি আৰু আমাৰ কৰণীয়

যোৱা ১৯ জুলাইৰ পৰা দিখৌ নদীয়ে ধাৰণ কৰা ভয়ংকৰ ৰূপে কেৱল উজনি অসমৰ বিস্তীৰ্ণ অঞ্চলকে প্লাৱিত কৰা নাই, বৰঞ্চ ই সমগ্ৰ পৰিৱেশতন্ত্ৰলৈ  প্ৰকৃতিয়ে প্ৰেৰণ কৰা এক ডাঙৰ সকিয়নি বুলি বিবেচিত হৈছে।

অসমৰ দিখৌ পাৰৰ আতংক আৰু নাগালেণ্ডৰ পাহাৰত হোৱা সঘন ভূমিস্খলন—এই দুয়োটাই হৈছে একে ডালৰে দুটা ফল। এতিয়া প্রশ্ন উঠিছে, ১৯ জুলাইৰ এই সংহাৰ কেৱল এটা সাময়িক দুৰ্যোগ নে এক ডাঙৰ প্ৰলয়ৰ আৰম্ভণি?

### নাগালেণ্ডত কিয় বৃদ্ধি পাইছে  ভূমিস্খলন?

শেহতীয়া সময়ছোৱাত নাগালেণ্ডৰ বিভিন্ন পাহাৰীয়া জিলাত—বিশেষকৈ টিজিট, মোককচাং আৰু টুৱেনচাং সীমান্তত সঘনে ভূমিস্খলন দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। পাহাৰ সমূহত হঠাৎ মাটি বহি যোৱা আৰু পকী পথসমূহ ফাট মেলাৰ মূল কাৰণসমূহ হ’ল:

অনিয়ন্ত্ৰিত পথ সম্প্ৰসাৰণ:   পাহাৰৰ ভূতাত্ত্বিক গাথনিৰ বুজ নলৈ চলোৱা অবিজ্ঞানসন্মতভাবে কৰা খনন আৰু ব্লাষ্টিঙে পাহাৰসমূহৰ স্থায়িত্ব লাহে লাহে কমাই আনিছে।
মাটিৰ ধাৰণ ক্ষমতা হ্ৰাস:  গছ-গছনি কাটি পেলোৱাৰ ফলত বৰষুণৰ পানী পোনপটীয়াকৈ মাটিত পৰে, যাৰ ফলত মাটিৰ ওপৰৰ অংশ শিথিল হৈ পৰে আৰু ভয়ংকৰ স্খলনৰ সৃষ্টি হয়।

 দিখৌ অৱবাহিকাত অস্বাভাৱিক বৃষ্টিপাত আৰু ইয়াৰ ইঙ্গিত

শেহতীয়াভাবে দিখৌ নদীৰ ওপৰৰ অংশত অৰ্থাৎ নাগালেণ্ডৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত প্ৰচুৰ আৰু হঠাতে অস্বাভাৱিক বৰষুণ (Cloudburst-like precipitation) দেখা গৈছে। জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ (Climate Change) প্ৰভাৱত বতৰৰ এই চৰম অনিশ্চয়তা বৃদ্ধি পাইছে। অতি কম সময়ৰ ভিতৰত হোৱা এই প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাতে নামনি অসমলৈ পানীৰ ঢল কঢ়িয়াই আনে, যাৰ ফলত নদীৰ বুকুৱেদি বৈ যাব পৰা ধাৰণ ক্ষমতা অতিক্ৰম কৰে।
---
### মানৱসৃষ্ট কাৰণ: মুক্ত কয়লা-শিল খনন আৰু ঝুম খেতি

দিখৌ অৱবাহিকা আৰু নাগালেণ্ড সীমান্তৰ এই দুৰ্যোগৰ বাবে কেৱল প্ৰকৃতিক দোষ দিলে নহ’ব, ইয়াৰ আঁৰত আছে ভয়ংকৰ মানৱসৃষ্ট কাৰক:

কয়লা আৰু শিলৰ মুক্ত খনন (Open-cast Mining):   পাহাৰত অবৈজ্ঞানিকভাৱে কৰা মুক্ত খননে নদীৰ উৎস আৰু গতিপথত ব্যাপক পলস (Silt) জমা কৰে।
ঝুম খেতি আৰু বনধ্বংস:  পাহাৰত ব্যাপক হাৰত চলোৱা ঝুম খেতিৰ ফলত গছ-গছনি উচন হৈছে। ইয়াৰ ফলত বৰষুণৰ পানী পোনপটীয়াকৈ পাহাৰৰ মাটি ধুই নি দিখৌ নদীৰ বুকুত জমা কৰিছে। ফলত নদীৰ গভীৰতা ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস পাইছে আৰু কম পানীতেই নদীৰ দুয়োপাৰ উপচি পৰিছে ।
---
### দিখৌৰ শেহতীয়া বানে আমাক কি শিক্ষা দিলে?

এই বানে প্ৰমাণ কৰিলে যে—
১. নদীৰ জলনিৰ্গমন পথ বন্ধ কৰা আৰু গৰাখহনীয়া ৰোধৰ বাবে কেৱল সাময়িক ব্যৱস্থা  পৰ্যাপ্ত নহয়।
২. নদীখনৰ উৎসস্থল (নাগালেণ্ড) আৰু নামনি অংশৰ (অসম) সমস্যাসমূহক পৃথকভাৱে চাই সমাধান কৰিব নোৱাৰি।
---
### সাহায্য আৰু পুনৰ সংস্থাপনৰ বাহিৰে চৰকাৰৰ কৰণীয়

কেৱল বানপীড়িতক চাল-দাইল বা ক্ষতিপূৰণ দিয়াই স্থায়ী সমাধান হ’ব নোৱাৰে। চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰিবলগীয়া জৰুৰী পদক্ষেপসমূহ:

উপগ্ৰহীয় সমীক্ষা আৰু ভূ-জৈৱিক অধ্যয়ন:   ফাট মেলা পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ চিহ্নিত কৰি তাত তাৎক্ষণিকভাৱে বিশেষ সুৰক্ষা বেষ্টনী (Retaining walls and Bio-engineering) গঢ়ি তোলা।
নদীৰ খনন (Dredging): দিখৌ নদীৰ বুকুত জমা হোৱা গেছ আৰু পলস আঁতৰাই নদীৰ গভীৰতা বৃদ্ধি কৰা।
অবৈধ খনন বন্ধ কৰা: সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত কয়লা আৰু শিলৰ অবৈধ খননৰ বিৰুদ্ধে শূন্য সহনশীলতা (Zero Tolerance) নীতি গ্ৰহণ কৰা।

— অসম, নাগালেণ্ড আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ যৌথ ভূমিকা

ইণ্টাৰ-ষ্টেট বা আন্তঃৰাজ্যিক সমস্যাক মোকাবিলা কৰিবলৈ এটা সুসংহত ব্যৱস্থাৰ প্ৰয়োজন:

যৌথ নদী অৱবাহিকা কৰ্তৃপক্ষ (Joint River Basin Authority):   অসম আৰু নাগালেণ্ড চৰকাৰে যৌথভাৱে 'দিখৌ নদী অৱবাহিকা ব্যৱস্থাপনা কৰ্তৃপক্ষ' গঠন কৰিব লাগে।
আগতীয়া সতৰ্কবাণী ব্যৱস্থা (Early Warning System):  নাগালেণ্ডৰ পাহাৰত বৰষুণ বা ভূমিস্খলন হ’লে নামনি অংশৰ ৰাইজক তাৎক্ষণিকভাৱে সতৰ্ক কৰিব পৰাকৈ অত্যাধুনিক ৰাডাৰ আৰু চেন্সৰ স্থাপন কৰিব লাগে।
কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ বিশেষ পুঁজি আৰু হস্তক্ষেপ:  কেন্দ্ৰীয় জল শক্তি মন্ত্ৰালয় আৰু গৃহ মন্ত্ৰালয়ে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ পৰিৱেশ-সংবেদনশীল এলেকা (Eco-Sensitive Zones) সুৰক্ষিত কৰিবলৈ বিশেষ অনুদান আৰু পৰিকল্পনা যুগুত কৰিব লাগে।

উপসংহাৰ:
১৯ জুলাইৰ দিখৌৰ ভয়াৱহতা কোনো বেলেগ ঘটনা নহয়, ই আছিল প্ৰকৃতিৰ এক স্পষ্ট সতৰ্কবাণী। যদিহে অসম, নাগালেণ্ড আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে যৌথভাৱে ইয়াৰ মূল কাৰণসমূহৰ স্থায়ী সমাধান নকৰে, তেন্তে অনাগত দিনত ইয়াতকৈয়ো অধিক ভয়ংকৰ বিপদে দুয়োখন ৰাজ্যকে গ্ৰাস কৰাটো নিশ্চিত।